CHP’nin karşısında bir muhalefetin oluşmasını fırsat bilen meclisin eşrafı, toprak ağaları ve ulema grubu isyan meşalesini yakmıştı. Osmanlı’nın muhafazakâr yapısı yeniden canlanıyordu. Halk bu algıya kapılıp meydanlardan taşmaya başladı. İsyanlarla geçen süreç ve meclisin siyasi olarak birlik sağlayamaması otorite boşluğu getirdi. CHP’ye karşı kutuplaşma güçleniyordu.

Hükümetin sert müdahalesiyle isyanlar bastırıldı. Fakat mesele yalnızca isyancıları bastırmak değildi. Etnik, grup, din ve mezhep ulemasının hükmettiği gruplar CHP düşmanlığını körüklüyorlardı.

CHP’nin tek parti oluşumuna karşı muhalefet, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın kurulmasıyla kurumsallaştı. Fakat Şeyh Said İsyanı ile bağlantılı olarak dinin siyasete alet edilmesi sebebiyle Bakanlar Kurulu kararıyla kapatıldı. CHP düşmanlığı daha da artmıştı.

1929 yılında küresel olarak yaşanan Büyük Buhran ve vergilerin ağırlaştırılmasıyla isyan ateşi yeniden yandı. Atatürk’ün teşviki ve Fethi Okyar’ın liderliğinde Serbest Cumhuriyet Fırkası kuruldu. Bu parti, Türkiye’de muhafazakâr sağ seçmenin tabanını oluşturacak bir kitle partisi olarak filizlendi.

SCF tarafından Eylül 1930’da İzmir’de yüz binlerce kişinin katıldığı büyük bir miting düzenlendi. Saldırıya dönüşecek kadar CHP düşmanlığı alevleniyordu. Miting sonrasında CHP il binası taşlandı. Olaylarda, küçük bir çocuk dahil, iki kişi hayatını kaybetti.

Ekim ayında belediye seçimleri yapıldı. Birçok beldeyi SCF kazanarak büyük bir başarı elde etti. Fakat bu seçimin ardından gerginliğin sürekli artması üzerine Fethi Okyar, kendi iradesiyle partiyi kapattı.

Fakat olaylar dinmedi. Aralık 1930’da ulema taraftarları Asteğmen Kubilay ve iki mahalle bekçisini şehit ettiler. İsyancılar sert müdahaleyle yakalanarak idam edildi. Fakat CHP düşmanlığı dindirilemiyordu. Atatürk’ün varlığı ve gücü, birçok gerilimin üstünü örtüyordu.

Bundan sonra Demokrat Parti dönemini anlatacağız.

Biraz sabır.